سينه خواهم شرحه شرحه از فراق * تا بگويم شرح درد اشتياق هركه او مهجور ماند از اصل خويش * باز جويد روزگار وصل خويش مقصود بوعلى در عبارت بالا اين است كه « اراده » ميل و اشتياقى است كه در انسان پديد مىآيد پس از احساس غربت و تنهايى و بىتكيه گاهى ، براى چنگ زدن و متصل شدن به حقيقتى كه ديگر با او نه احساس غربت و تنهايى است و نه احساس بىتكيه گاهى تمرين و رياضت ثم انه ليحتاج الى الرياضة ، و الرياضة متوجهة الى ثلثة اغراض : الاول تنحية مادون الحق عن مستنّ الايثار ، و الثانى تطويع النفس الامّارة للنفس المطمئنّة . . . و الثالث تلطيف السرّ للتنبّه . پس از اين ، نوبت عمل و تمرين و رياضت مىرسد . رياضت متوجه سه هدف است : اول دور كردن ماسوى از سر راه ، دوم رام ساختن نفس امّاره براى نفس مطمئنّه ، سوم نرم و لطيف ساختن باطن براى آگاهى . پس از مرحلهء اراده كه آغاز پرواز است ، مرحلهء تمرين و آمادگى مىرسد . از اين آمادگى با لغت « رياضت » تعبير شده است . در عرف امروز ما كلمهء « رياضت » مفهوم زجر دادن نفس را دارد . در بعضى مكتبها اساساً زجر دادن نفس و تعذيب آن اصالت دارد و لهذا قائل به زجر و تعذيب نفس هستند . نمونه‌اش را در جوكيهاى هند مىبينيم . ولى در اصطلاح بوعلى كلمهء « رياضت » مفهوم اصلى خود را دارد . رياضت در اصل لغت عرب به معنى تمرين و تعليم كرّه اسب جوان نوسوارى است كه راه و رسم خوشراهى به آن ياد داده مىشود . سپس در مورد ورزشهاى بدنى انسانها به كار رفته است . در حال حاضر نيز در زبان عربى به ورزش « رياضة » مىگويند و در اصطلاح عرفا به تمرين و آماده ساختن روح براى اشراق نور معرفت اطلاق مىشود . به هر حال رياضت در اينجا تمرين و آماده ساختن روح است و متوجه سه هدف است . يكى از آن سه هدف مربوط به امور خارجى است ، يعنى از بين بردن